physical hygiene, social distance and cleanliness were laughed at

I now learnt the importance of the  following:

1. Why bathrooms and toilets were outside our houses and not inside.

2. Why we should not touch anything or anybody when we return from a barber shop or a funeral. You may return to normalcy only after having a bath as soon as you enter the house.

3. Why footwears were kept outside the house and not inside.

4. Why we need to wash our hands and feet when we returned from schools or after playing outside.

5. Why a mandatory 10 days isolation/quarantine (especially at a birth in the house or death in the family) in traditional households.

6. Why households must not cook if there's a dead body inside the house.

7. Why washing of clothes was done outside the house and not inside.

8. Why it was mandatory to have bath before getting into the house kitchen cooking.

9. Why once you have had bath, you were not supposed to physically touch those who were still to take bath.

Maintaining physical hygiene, social distance and cleanliness were laughed at, ridiculed, insulted, systematically. Breaking these traditions brick by brick, forcing people to discard these rituals for the fear of being isolated and force fit into a society blindly aping a different way of life. Now, all these habits & routines  followed by people from time immemorial stand validated.

కథా మంజరి: కవిత్వం మీద కవిత్వం కూడా కవిత్వమే ....

కథా మంజరి: కవిత్వం మీద కవిత్వం కూడా కవిత్వమే ....: చెప్పఁదగుఁగవిత రసముల్ జిప్పిల, నప్పప్ప ! భళి భళీయన. లేదా యెప్పుడుఁజేయక యుండుటకవిత్వం మీద కవిత్వం కూడా కవిత్వమే కదా. మన కవులు రస బంధురమయి...

తృష్ణ...: గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ కవిత

తృష్ణ...: గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ కవిత: "ఒక్క పువ్వు రంగును చూస్తూ శతాబ్దాలు బ్రతకగలను" అంటారు గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ. ఈయన కవిత్వాన్ని శ్రీ శ్రీ మొదలు విశ్వనాధ సత్యనారాయణ,...

" అమ్మ "  చేసిన రొట్టె *వృత్తము*

సగానికి మడిచిన దోసె *అర్ధ వృత్తము*

మనం కూర్చునే స్టూల్ *చతురస్త్రం*

పడుకునే మంచం *దీర్ఘ చతురస్త్రం*

మనకిష్టమైన లడ్డూఒక  *గోళము*

సగం మన మిత్రునికిస్తే *అర్ధ గోళము*

మన తరగతి గది ఒక *ఘనం*

మనం కూర్చునే బెంచీ ఒక *దీర్ఘ ఘనం*

మన జెండా కర్ర ఒక *స్థూపం*

కొడవలి మలుపు ఒక *చాపం*

ధాన్యపు రాశి ఒక *శంఖువు* !

రూపాయి రూపాయి కలిపితె *కూడిక*

కొనడానికి కొంత తీస్తే *తీసివేత*

తలా పది పంచితే *భాగహారం*

హెచ్చిస్తే *గుణకారం* !

కూర్చుంటే *జడత్వం*

కదిలితే *చలనం*

పరిగెత్తితే *వేగం*

ఆగి ఆగి పరుగు తీస్తే *త్వరణం* !

పడిపోతే *ఆకర్షణ*

విడిపోతే *వికర్షణ* !

తన చుట్టూ తాను తిరిగితే *భ్రమణం*

గుడి చుట్టూ తిరిగితే *పరిభ్రమణం* !

మాట్లాడడానికి *శక్తి*

పనిచేయడానికి *బలం*

గంటకు ఎంతపని చేస్తావో అది *సామర్థ్యం* !

వింటున్నా మంటే *శబ్దం*

చూస్తున్నామంటే *వెలుగు* !

రంగులన్ని *వర్ణ పటం*

ఆహారం అరగడం *జీవక్రియ*

అరిగిన ఆహారం శక్తిగా మారడం *రసాయన క్రియ*

ఉచ్వాస నిశ్వాస *శ్వాస క్రియ* !

నేను చూశాను *భూతకాలం*

నేను చూస్తున్న *వర్ధమాన కాలం*

నేను చూడ బోతున్న *భవిష్యత్ కాలం*

నాకు తొంభై ఏళ్ళు ఇక *పోయే కాలం* !

బతుకుల్లో లేనిది ఏముంది శాస్త్రాల్లో ..

సరిగా అర్థం చేసుకుంటే మన బతుకే ఒక శాస్త్రం...!

మనిషిని, ఇతర ప్రాణుల్ని , ప్రకృతిని

గురించి తెలుసుకోవడం తప్ప..!

భయమెందుకు నీకు ...

నీకంటే ప్రపంచంలో ఎవరు గొప్ప...!

తెలుసుకో పదిలంగా

నేర్చుకో సులభంగా...!

  *అదే మన తెలుగు భాష గొప్ప*.  భలే ఉంది కదా🤩✨🦋

జన్మదినమిదం హే ప్రియసఖే శంతనోతుతే సర్వదా ముదం

"చిరునవ్వు వెల ఎంత?
మరుమల్లె పూవంత!
మరుమల్లె వెల ఎంత?
సిరులేవి కొనలేనంత !!

 వెండి వెన్నెల్లో
మానస సరోవరంలో
హంసలు కలువలతో ఆడుకుంటుంటే చూసారా?
పద్మాలు మీనాలతో ముచ్చటించడం కలలో కాదు ఇలలో చూసారా?
లేదు కదూ! చాలా మిస్ అయ్యాం అనిపిస్తుంది కదా!
కానీ మనం అలా దిగులు పడాల్సిన పని లేదు
ఎందుకంటారా ఈ చిరునవ్వు చూస్తే ఆ దృశ్యాన్ని
చూడలేదు అన్న దిగులుండదు
ఇదిగో ఇటు చూడండి ఈ చిరునవ్వు చూడండి
వెండి వెన్నెల సంద్రంలో  బంగారు
పద్మాలు,కలువలతో జత కూడి నవ్వుతున్నట్టుగా ఉంది కదూ!
ఎంతటి కోపమైనా,బాధైనా,అలసటైనా సరే ఆ చిరునవ్వుని చూసి పారిపోవాల్సిందే!
ఆమె ఒక సుహాసిని
సుమధుర భాషిణి!
మరి ఈ రోజు ఈ చిరునవ్వుల పుట్టినరోజు వనంలో
మనందరికీ పండుగ రోజు

వనంలో ఈ పద్మం గురించి తెలియని వారుండరు
ఈ సుహాసిని పలుకరించని వారు ఉండరు...
మన సంస్కృతీ ,సంప్రదాయాలకు పెద్దపీట వేస్తూ,
తేనెలూరు తెలుగు భాషకు సముచితాసనం వేస్తూన్న మన
వన మిత్రులు, ఆత్మీయురాలు  అయిన పద్మజా చెంగల్వల గారికి

జన్మదినమిదం హే ప్రియసఖే
శంతనోతుతే సర్వదా ముదం
ప్రార్థయామహే భవశతాయుషే
ఈశ్వరా సదా త్వాంచ రక్షతు
పుణ్యకర్మణా కీర్తిమర్జయే
జీవనం తవ భవతు సార్ధకం
హృదయ పూర్వక పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు

మీరు ఎప్పుడు ఇలాగే కోటి కాంతుల చిరునవ్వులు చిందిస్తూ ఇలాంటి పుట్టినరోజులు మరెన్నో జరుపుకోవాలని, భగవంతుడు మీకు నిండు నూరేళ్ళు ప్రసాదించాలని
మనసారా కోరుకుంటున్నాం !!
మిమ్మల్ని అభిమానించే

మీ ...
పున్నాగవనం అడ్మిన్ బృందం

సన్మిత్రులతో ఓ చక్కని సాహితీ సాయంకాలం! వేదిక:హోటల్ దసపల్లా! సాహితీ రసగుల్లా!! 22.02.2020

సన్మిత్రులతో ఓ చక్కని సాహితీ సాయంకాలం! వేదిక:హోటల్ దసపల్లా! సాహితీ రసగుల్లా!! 22.02.2020
అద్దమందు కొండలా కొంచెంలా కనిపించే మిత్ర శ్రేష్ఠులు శ్రీ వాడ్రేవు చిన వీరభద్రుడు గారి గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే ఆ కాళహస్తీశ్వరున్ని "ఏ లీలన్ నుతియింప వచ్చు నిను" అని వాపోయిన ధూర్జటిలా లజ్జా స్థితి లో ఉంది నా స్థితి. సమ్ పీపుల్ మేక్ ద వరల్డ్ వెరీ స్పెషల్ జస్ట్ బై బీయింగ్ ఇన్ ఇట్ అన్న ఆంగ్ల కవి సూక్తులను నిజం చేస్తూ ఒక మంచి కవి, రచయిత, విమర్శకుడు, అనువాదకుడు, సౌందర్యారాధకుడు, చిత్రకారుడు, తత్వవేత్త, ఆధ్యాత్మిక వేత్త, నిత్య సాహిత్యాన్వేషి, వక్త, నిరాడంబరుడు, నిగర్వి, ఉన్నత వ్యక్తిత్వం ఉన్న ఉన్నతాధికారి, ఇలా ఎన్నెన్నో సుగుణాల గని, ఒక బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. పేరుకి చినవీరభద్రుడు ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని గొప్పగా ఔపాసన పట్టిన చినవీరభద్రుని పెద్ద ఆనంద తాండవం ఆయన ప్రతి రచనలో దర్శనమిస్తుంది అదే ఆయన ప్రతిభకు నిదర్శనం. బహుశా విశ్వ సాహితీ సాగర తీరం వెంబడి దేశ దేశాల లంగరు వేసి ఓడలలో విజ్ఞానాన్ని తరలించ దానికి సహజ సిద్దముగా ఏర్పడిన ఓడరేవు మా వాడ్రేవు! ఆయనతో సంభాషించాలంటే భయంగా ఉంటుంది? అపారమైన జ్ఞాన సముద్రం ముందు నిలబడ్డ అల్ప ప్రాణిలా అనిపిస్తుంది. విస్తృతమైన పరిజ్ఞానం పాటవం ఎప్పటిలాగే మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి...రాతలతో, గీతలతో మధుర భావనలు పంచి, పెంచుతున్న మహోన్నత కృషీవలుడు.
ఒక వ్యక్తిలో ఇన్ని సుగుణాలు ఎలాసాధ్యం? ఆయన దినచర్య ఏమిటి?

ఇంత అపురూపమైన...సున్నిత మనస్కుడైన భావకుడైన, లలితా కళా ప్రియుడు పేస్ బుక్ లో మనమిత్రుడు గా ఉన్నారంటే ఆ మాధుర్యం, ఆ తృప్తి, మన నిరాశల శిశిరాల్లొ ఆశల వసంతంలా ఎప్పుడూ తోడుంటాడు మంచి మంచి భావాలతో నేను ఉన్నాను అంటూ...మనల్ని పలకరిస్తాడు. మనకి గర్వాన్ని, గౌరవాన్ని, ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు. మిత్రమా ఇలాగే శత వసంతాలు ...సంతస వసంతాలు పూయిస్తూ వుండు.. ధన్యవాదాలు. నమస్సులు🙏🙏🙏

చిన వీరభద్రుడు గారి తో సంభాషణ
సమ్ పీపుల్ మేక్ ద వరల్డ్ వెరీ స్పెషల్ జస్ట్ బై బీయింగ్ ఇన్ ఇట్
ఒక మంచి కవి, రచయిత, విమర్శకుడు, అనువాదకుడు, సౌందర్యారాధకుడు, చిత్రకారుడు, తత్వవేత్త, ఆధ్యాత్మిక వేత్త, నిత్య సాహిత్యాన్వేషి, వక్త, నిరాడంబరుడు, నిగర్వి, ఉన్నత వ్యక్తిత్వం ఉన్న ఉన్నతాధికారి, ఇలా ఎన్నెన్నో సుగుణాల గని విశ్వ సాహితీ సాగర తీరం వెంబడి దేశ దేశాల లంగరు వేసి ఓడలలో విజ్ఞానాన్ని తరలించ దానికి సహజ సిద్దముగా ఏర్పడిన ఓడరేవు మా వాడ్రేవు! పేరుకి చినవీరభద్రుడు వాగర్ధాల వివరింపగా  ఆనందతాండవమాడు ఆ వీరభద్రుడు!!   
రాతలతో, గీతలతో మధుర భావనలు పంచి పెంచుతున్న మహోన్నత కృషీవలుడు.
సంభాషించాలంటే  భయంగా  ఉంటుంది? అపారమైన జ్ఞాన సముద్రం ముందు నిలబడ్డ అల్ప ప్రాణిలా  అనిపిస్తుంది
విస్తృతమైన పరిజ్ఞానం పాటవం ఎప్పటిలాగే మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి...
ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని ఔపాసన పట్టిన చినవీరభద్రుని పెద్ద ఆనంద తాండవం ఆయన ప్రతి రచనలో దర్శిస్తాము
ఉద్యోగం, చిత్రలేఖనం, చదవటం, ఉపన్యాసాలు ఎలాసాధ్యం  ఆయన దినచర్య ఏమిటి?   
ఇంత అపురూపమైన...సున్నిత మనస్కుడైన భావకుడైన, లలితా కళా ప్రియుడు 
పేస్ బుక్ లో మనమిత్రుడు గా ఉన్నారంటే ఆ మాధుర్యం, ఆ తృప్తి, మన నిరాశల శిశిరాల్లొ ఆశల వసంతంలా ఎప్పుడూ తోడుంటాడు మంచి మంచి భావాలతో నేను ఉన్నాను అంటూ...మనల్ని పలకరిస్తాడు. మనకి గర్వాన్ని ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు. మిత్రమా ఇలాగే శత వసంతాలు ...సంతస వసంతాలు పూయిస్తూ వుండు.. ధన్యవాదాలు. 
 ఈ భావనలు నాకు వర్తిస్తాయి మిత్రమా  నేనొకప్పుడు మసిలిన నా చిన్ననాటి ఇల్లు, నా బాల్యం, పసితనంలోనే మమ్మల్ని వదిలివెళ్ళిపోయిన నా చెల్లెల్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చూడలేను.  కొత్త ఊరుని చూసినప్పుడల్లా జీవితం మళ్ళా కొత్తగా మొదలవుతున్నట్టే అనిపించేది. గోదావరిని, సముద్రాన్ని


"నీ చూపు చాలమ్మా ఎందుకు వెన్నెలలు నీ నవ్వు చాలమ్మా ఎందుకు వేకువలు" ఒక కవి అన్నాడు. మా విశ్వ కవి మిత్రుడు భద్రుడు రాసిన ఒక పదం చాలు. మన మనోపధంలో నిలిచి పోవడానికి ఒక వాక్యమైనా మహా కావ్యం! ప్రపంచ సాహిత్యానికి మహా భాష్యం చెప్పే భావకవి... అనుభవకవి!  అనుభూతి కవి! ఆ భవభూతి కవి!! మిత్రమా వెయ్యేళ్ళు వర్దిల్లుమా!!!



ఒక పువ్వు భావకుని అంతరంగం నిండా విరిసి బయటకి చొచ్చుకుని వచ్చి విశ్వంభరని తన సౌందర్య సౌరభంతో వ్యాపిస్తే ఇలా అధ్బుత వ్యాసమవుతుంది. ఓ ప్రేమ భావుకా!  తెలుగు సాహితీ వసంత శోభా ప్రభలు విశ్వాన విరజిమ్ముతూ... శతపత్రదళ కీర్తి శోభామయ ప్రభలతో శతవసంతముల్ వర్దిల్లుమా!!


మీ కవితలు చదివినా.. మీ ప్రసంగాలు విన్నా మంత్ర ముగ్దుణ్ణైన నాకు స్పురించేభావం ఏమంటే? ఇది నాదే కాదు బహుశా అందరిదీ!!
ఓ శిశు కవి నీవు సుకవిలా ఆసుకవిలా ఆ సుకవుల్లా మారాలంటే
వేల కవితలు చదివి అధ్యయనం చెయ్యడం కాదు
అది చాలా పెద్ద కష్టం! సులభమైన మార్గం ఏమంటే చిన వీరభద్రుణ్ణి చదువు చాలు!!

మధురమైన ప్రతి క్షణం! జీవిత కాల తీపి జ్ఞాపకం!!
అయ్యా! భావుక మహానుభావా! సాయం సంధ్యావందనం!
మీ షిర్డీ హారతి అనుభవం కొత్తగా దశవిధ భక్తి మార్గాన్ని లోకానికి అనుభూతిలోకి తెచ్చింది.


ఆ కళ్ళు గేలమేసి ఏ ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని మనసులోకి నింపుకుంటున్నాయో, ఆ మనోభావన  చిత్రంగా చేతినుంచి జాలువారి ఒక అద్భుత చిత్రంగా, రచనగా రూపుదిద్దుకోబోతోందో వేచి చూద్దాం!!


నువ్వు నీ జీవితప్రయాణంలో ఎన్ని వింతవింత లోకాలైనా చూడవచ్చుగాక కాని నీ హృదయం మాత్రం నీ స్వదేశంకోసం, నీ స్వగ్రామం కోసం, నీ స్వజనం కోసం కొట్టుమిట్టాడుతూంటుందని తెలియరావడమే ఒడెస్సీ.
ఒడెస్యూస్ నుంచి వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడి దాకా విశ్వజనీనమైన అక్షరసత్యం ఇది

మీ పోస్ట్ లు చదవడమే ఓ ఎడ్యుకేషన్ వరల్డ్ స్పేస్ రేడియో లో 'మోహన రాగం' సాహిత్యప్రసంగాల లింక్స్ దయచేసి ఇవ్వగలరు ఆ అపార జ్ఞానవాహినిలో మేము కూడా మునకలు వేస్తాము .

అయ్యా నమస్కారం! ప్రతి పుస్తక ప్రదర్శనలోనూ మా అభిమాన మీ పుస్తకాల గురించి వెతకడం కొన్ని దొరకడం కొండంత నిరుత్సాహం! తీరా ఆ దొరికినవాటిని మిత్రులు చదవకుండా తీసుకుపోవడం తిరిగిఇవ్వకపోవడం! మీరు కొన్ని లింకులు పెడుతున్నారు కానీ కాసిని మల్లెపువ్వులదండను రెండుచేతుల్లో పెట్టుకుని గాఢంగా శ్వాసించడానికీ దూరంగా ఉన్న పూలగుట్టను, తోటను ఆస్వాదించడానికి ఉన్న అంతరంగా ఉంది. దయచేసి హైద్రాబాద్ పుస్తక ప్రదర్శనలో మీ పుస్తకాలు అన్నీ ఉండేట్లు చూడండి మిత్రశ్రేష్ఠా! దయచేసి ఆ వివరాలు మాకు తెలియచేయండి మహాశయా!

ఒక కవిత రాయడం కాదు దర్షించాలి అన్న కవితా శీర్షిక కవిత చదవడం కాదు దర్శించాలి అనే ఆలోచన రేకెత్తింపచేస్తుంది వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం అంటారు కానీ మీ ప్రతి వాక్యం వెంటాడే ఒక జ్ఞాపకం.మీసుమనస్సులకు మా నమస్సులు

మిత్ర రత్నమా
మీ రసాత్మక కావ్యాలు చదువుతూ
ప్రస్తుతాన్ని విస్మరించి
గతాన్ని వరించి స్మరించి
గుండె కరిగి గొంతులొంచి ఉబికి
కళ్ళలో జాలువారే క్షణం
మాట రాని మౌనమిది
మౌన వీణ గానమిది
గానమిదీ నీ ధ్యానమిదీ
ధ్యానములో నా ప్రాణమిదీ
ప్రాణమైన మూగ గుండె రాగమిది అన్న సినీకవికి వందనం
మీ కవితా హృదికి మీ శైలికి మా హృదయపూర్వక అభినందన వందనం
మీ రచనలన్నీ చదివగానే మనసు మూగబోయి మాటవినదు
రాయడానికి ప్రజ్ఞ చాలదు
లలితా సహస్ర నామంలో అమ్మవారి నామం నిజసల్లాప మాధుర్య వినిర్భర్స్తిస కచ్ఛపీ గుర్తుకువచ్చి
వాణి వీణ పై ముసుగేసినట్లు మా కలాన్ని మూసివేయక తప్పదు.
ఎంత ఎదిగినకొద్దీ ఒదిగివుండే మా చిన్న వీరభద్రుడు ఇలాగే ఎప్పటికీ చిన్నవాడిగా, ఒక పసివాడిగా వుండి వసివాడని సాహితీ సుమగంధాలను రంగుల నీటిచిత్రాలను అందించి అందరినీ అలరించాలని మనస్ఫూర్తిగా ఆ సదా శివుణ్ణి కోరుకుంటూ పుట్టినరోజు శుభాకంక్షలతో

మీ ఆత్మీయ ఆహ్వానానికి కృతజ్ఞతాపూర్వక ధన్యవాదాలు మిత్రశ్రేష్ఠా!🙏🙏🙏🙏🙏

నమస్సులు పున:పున:


గురజాడవారు 150 సంవత్సరాలక్రితం "నాతోమాట్లాడటమే ఓ ఎడ్యుకేషన్" అనిపించారు గిరీశంతో,
మీతో మితృత్వమే, మీ సహచర్యమే ఓ విజ్ఞాన యాత్ర! మీ అనేకానేక విశ్వమిత్రుల జాబితాలో నేనుసైతం చిట్టచివరనున్నా మహాభాగ్యమే అనిపిస్తుంటుంది.

అవే, అవే అచ్చంగా అవే మాటలు సోక్రటీస్ కూడా అన్నారు. "నాపేరు సోక్రటీస్ నాకు తెల్సీసింది ఒకటే నాకు ఏమీతెలీదు అన్నవిషయం" మీ మేధావులతో వచ్చిన చిక్కే అది

సర్వశిక్ష అభియాన్ ఉన్నతాధికారిగా ఒక ఉత్తమోత్తమ అధికారిని ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వానికి మా హృదయపూర్వక అభినందనలు. మీ ఈ నియామకం ద్వారా విద్యావ్యవస్థలో పెనుమార్పులు తద్వారా రేపటి పౌరులను తయారుచేసే వ్యవస్థల సమర్ధవంతమైన పనితీరు మీ పర్యవేక్షణలోనే సాధ్యమవుతుంది. మా హృదయపూర్వక శుభాభివందనాలు. 
ఇంతవరకు గిరిజనులు సమస్యలు పట్టించుకున్నారు
నాగరికులు అనాగరికులుగా మారిపోకుండా
ఇంటినుంచి ఏమి నేర్చుకోవాలి?
బడి నుంచి ఏమి నేర్చుకోవాలి?
సమాజం నుంచి ఏమి నేర్చుకోవాలి?
ఇవి పాఠ్యాంశాలుగా చేర్చండి
నిస్సారమైపోయింది సాహిత్యం అంటని నేటి తరం
భావితరాలు సారవంతం చెయ్యండి మహాప్రభో
కలసి నడవండి
ఓ ఆదర్శ మధుర మిధునమా
సమ్మోహన కవనమై
కమనీయ వర్ణమై
ద్వంద్వమేకమై
భావమమేకమై
అనుభవాలనేకమై
వాగర్ధాలై
అద్వైతమై
అద్వితీయమై
పత్రహరితంలా
పూల తావిలా
చిరుగాలి తరగలా
తోడునీడగా
కలకాలం
కలసి నడవండి
ఓ ఆదర్శ మధుర మిధునమా
సమ్మోహన కవనమై
కమనీయ వర్ణమై
కలసి నడవండి అలా అలా అనంతంగా
మీరు తిరిగిన దారులన్నీ మాకు
సంతస వసంతాలు......

స్వర్గీయ గొల్లపూడి మారుతీ రావు గారి పుట్టపర్తి దేవాలయం పై వ్యాసం

మరో దేవాలయం

నిజానికి ఇది మరో దేవాలయం. ఇది దొంగ శీర్షిక. అది తెలిసే ఎందుకు పెట్టాను? ఈ దేవాలయా నికి Focus ఇదొక్కటే కనుక. మీ కాలమ్‌ రుచి రహస్యమేమిటని కొందరు అడుగుతూంటారు. వారికి ఇవీ సూత్రాలు. మొదటి సూత్రం– అబద్ధం. అబద్ధానికి ఓ ‘రుచి’ ఉంది సరిగ్గా వండగలిగితే. అబద్ధం ఆశ్చర్యం, తీరా ముడి విప్పాక చిన్న కితకిత, ఎక్కువ సరదా, మీకు ముందే తెలిసిన విషయానికి ముక్తాయింపు– ఇన్ని కలగాలి. చాలా ముఖ్యంగా హర్ట్‌ చేయకూడదు, కోపం తెప్పిం చకూడదు. చిన్న మెలికకు నవ్వాలి. అందరితో చెప్పి నవ్వుకోవాలి. సరే. ఇంకో దేవాలయం ఏదీ? తొలుత మొదటి దేవాలయం గురించి. చాలా సంవత్సరాల కిందట పుట్టపర్తిలో భగవాన్‌ సత్యసాయిబాబా తమ్ముడు జానకి రామయ్యగారు నా గదికి వచ్చి నన్ను స్వామి దర్శనానికి తీసుకెళ్లారు. స్వామి మాకు ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చారు. అదొక గొప్ప జ్ఞాపకం.

అటు తర్వాత జానకి రామయ్యగారు నన్ను పుట్టపర్తి దేవాలయానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ మా పాదరక్షలు విడవబోతూ ఉంటే ఒకాయన పరుగున వచ్చారు. వాటిని భక్తితో అందుకున్నారు. నేను చేస్తానంటే ఒప్పుకోలేదు. సగం వొంగి భక్తితో ప్రసాదంలాగా అందుకున్నారు. అతనక్కడ ఊడిగం చేసే పనివాడు కాదు, స్వామి సేవకి 15 రోజులు శెలవు పెట్టి వచ్చిన ఓ గెజిటెడ్‌ ఆఫీసర్‌. ఒళ్లు పులకరించింది. ఇప్పుడు ఆసుపత్రిలోకి అడుగుపెడుతూనే రికార్డు టైములో నిర్మించిన ఈ కట్టడాన్ని చూపి మాట్లాడుతూంటే జానకి రామయ్యగారికి కళ్లనీళ్లు ధారాపాతంగా వర్షించాయి. నిజానికి అది సిమెంట్, ఇసుకతో కట్టిన భవనం కాదు. ప్రేమ, డెడికేషన్‌ దాని మూలస్తంభాలు. అక్కడ నాకు తెలిసిన పాత ముఖాలు కని పిస్తున్నాయి. విశాఖ మునిసిపల్‌ కమిషనర్‌ ఆఫీసు సూపర్నెంటు, నా మిత్రుని భార్య, పంజాబు మిలట్రీ కల్నల్‌ భార్య ఎందరో ఆఫీసర్లు అక్కడ సేవకులు. వంగి నిలుచున్నారు. సేవకులు కూడా అంత ఒద్దికగా ఉండరు. అంతటా భక్తీ– ఏ ప్రతిఫలాపేక్ష లేని సేవా తత్పరత– వీటన్నిటికీ మూల ధాతువు– స్వామి! అద్భుతం. బయటికి వస్తూ నేనూ ఏడ్చాను.

ఇప్పుడు మరో దేవాలయం. అపోలో ఆసుపత్రి. దీని వెనుక స్వాములు లేరు. పరమార్థం లేదు. పాపపుణ్యాల ప్రసక్తి లేదు. మరేం ఉంది? ఇక్కడ నాలుగు గోడల మధ్య వందలాది వర్కర్లున్నారు. డాక్టర్లున్నారు. పువ్వులాంటి దేవతలున్నారు (నర్సులు). ప్రపంచంలో అన్ని మూలల నుంచీ వచ్చిన అనూహ్యమైన యంత్రాలున్నాయి. వాటిని అలవోకగా నడిపే నిపుణులున్నారు. వీటన్నిటి సామూహిక దృక్పథం. ఆరోగ్యంమీద నమ్మకం, బతుకుతామన్న ధైర్యం, బతకడానికి చేయూత, వెరసి– ప్రాణ ధాతువు. లోపలికి రాగానే ఓ నర్సు నీ జాతకాన్ని ఇస్తుంది– క్షణాల్లో. నీ జ్వరం దగ్గర్నుంచి– నీ రుచుల దాకా– నీ ఊపిరి వివరాల దాకా కాగితం మీదకి వచ్చేసింది. వెంటనే రెండో విడత. సమస్య, ప్రారంభం, కష్టం, ఇక్కడికి రావడానికి కారణం. ఈలోగా రక్తనాళంలోకి సూది దిగుతూంటుంది. మరో రెండు నిమిషాల్లో మొదటి విడత చికిత్స ప్రారంభం. నువ్వు వచ్చి ఇంకా 5 నిమిషాలే అయింది. ఆ టీమ్‌ నీ హితుడో, నీ కోసం నియ మించిన ప్రాణ స్నేహితుడో అయి ఉండాలి. ఎందు కంటే సరిగ్గా 10 నిమిషాల్లో నువ్వు అక్కడికి వచ్చిన మొదటి ఫలితం దక్కిపోతుంది.

ఇటు తర్వాత డాక్టర్లు, వర్కర్లు, నిపుణులు– కేవలం నీ కోసం పుట్టినట్టు కృషి చేస్తారు. నీ నమ్మకం దేదీప్యమానమవుతుంది, విశ్వాసం వీర విహారం చేస్తుంది. ఇది శక్తి, నైపుణ్యం, ఏ కల్మషమూ లేని ‘సేవ’ నీకిచ్చే వరం. ఒకపక్క ఈ కృషి ప్రతీ క్షణం పుస్తకంలోకి ఎక్కుతుంది. అది త్వరలో ఫైలుగా మారి రేపటికి గ్రంథమవుతుంది. ప్రజల దేవుళ్లకి నాలుగు స్థానాలు– నీ మనస్సు, గుడి, నీ తాదాత్మ్యం– అన్నింటికీ మించి నీ నమ్మకం. ఇది సీతా సాధ్వా? అవును. ఇది తాదాత్మ్యం. అబ్బే రాయి.. అంతే ఓ గొప్ప illusion is dead. Faith dies when the logic starts.. ఈ తెరని ఈ దేవాలయం నీకు తెలియకుండానే చెరిపేస్తుంది. ఈ నిజాన్ని ప్రపంచంలో 120 దేశాలు నమ్ముతున్నాయి. ఒక తీర్థయాత్రగా వస్తున్నారు. నీ విశ్వాసాన్ని ఉద్భుద్ధం చేసేది తీర్థం. కేవలం అవసరానికి పిలిచి, తీర్చి, నీకు తెలియకుండానే మరొక ప్లేస్‌కి నిన్ను బదిలీ చేసే విచిత్రమైన దేవా లయం పేరు– అపోలో. నేను కొండంత అనారోగ్యంతో– క్రిటికల్‌ కేర్‌లో మూడు రోజులుగా ఉంటూ డాక్టర్ల అనుమతితో ఈ ‘వ్యక్తిగత’ స్పందనని మీకు పంచుతున్నాను. ఇది ప్రకటన కాదు. కితాబు కాదు. వాటికి నేను ఆమళ్ల దూరం. మొదటి దేవాలయానికి– మహాస్వామి మూల హేతువు. రెండో దేవాలయానికి ‘విశ్వాసం’ మూల ధాతువు.